Numer siedziby stada - jak go uzyskać?

Czym jest numer siedziby stada i do czego służy?

Numer siedziby stada identyfikuje miejsce, w którym utrzymujesz zwierzęta: oborę, chlewnię, owczarnię razem z pastwiskami, na które je wyprowadzasz. Nadaje go kierownik biura powiatowego ARiMR na twój wniosek i wprowadza do komputerowej bazy danych IRZ (art. 15 ust. 1 ustawy z 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 591). W aplikacji IRZplus ten sam wniosek nazywa się zgłoszeniem działalności, a w instrukcjach ARiMR bywa też numerem działalności. To jedna sprawa pod trzema nazwami.

W praktyce numer jest adresem twojego stada w systemie. Każde zgłoszenie urodzenia, kupna, sprzedaży, padnięcia czy uboju dotyczy zwierząt przebywających w konkretnej siedzibie stada, więc bez numeru zdarzenia nie mają do czego się przypisać. Numer dotyczy miejsca i rodzaju działalności, a nie pojedynczego zwierzęcia: konkretne sztuki dostają własne numery na kolczykach, o czym piszemy w poradniku Kolczykowanie bydła.

Najczęściej mylony jest z numerem producenta rolnego, choć to dwa osobne numery wydawane w odrębnych sprawach. Numer siedziby stada jest na tym pierwszym zbudowany: zaczyna się od liter PL, potem idzie dziewięć cyfr numeru producenta (EP), a na końcu trzy cyfry oznaczające kolejny numer siedziby (art. 15 ust. 5 ustawy). Poniższa tabela pokazuje różnice, które mają znaczenie przy składaniu wniosków.

Jedna ważna konsekwencja: skoro numer siedziby zawiera numer EP, to nie przejdzie na nikogo innego. Zasadę, że nadanego numeru działalności nie można zmienić i że nie przechodzi on na następcę prawnego, ARiMR podaje wprost w instrukcji do wniosku. Kto przejmuje gospodarstwo po rodzicach albo kupuje zwierzęta od sąsiada, zakłada własny numer, na własny numer producenta.

Co trzeba mieć, zanim złożysz wniosek?

Pierwszym warunkiem jest numer producenta rolnego. Jeśli wnioskodawca nie ma nadanego numeru EP, kierownik biura odmawia nadania numeru siedziby stada w drodze decyzji (art. 15 ust. 7 ustawy). Dlatego kolejność jest stała: najpierw wpis do ewidencji producentów, potem zgłoszenie działalności, potem kolczyki i zgłoszenia zwierząt. Kto numeru producenta jeszcze nie ma, powinien zacząć od poradnika Numer producenta rolnego.

Zakres danych, które wniosek musi zawierać, wylicza art. 15 ust. 3 ustawy. Część z nich znasz na pamięć, ale z częścią bywa kłopot: współrzędne geograficzne i numery działek trzeba przygotować wcześniej, bo przy kolejce w biurze albo przy wypełnianiu formularza w telefonie szkoda czasu na szukanie ich po fakturach i mapach. Tabela zbiera dane z ustawy i z instrukcji ARiMR do wniosku.

Nie zapominaj o pełnomocnictwie, jeśli wniosek ma złożyć ktoś inny. Instrukcja ARiMR dopuszcza wnioskodawcę, jego reprezentanta lub pełnomocnika, ale dokument musi podpisać osoba uprawniona. Jak udzielić pełnomocnictwa, opisuje poradnik Pełnomocnictwo do ARiMR.

W jakim terminie trzeba złożyć wniosek o numer siedziby stada?

Wniosek o numer siedziby stada składa się najpóźniej w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia do tej siedziby (art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy). To termin z gatunku „przed”, nie „po”: liczy się dzień, w którym pierwsza sztuka przekracza próg obory, a nie dzień, w którym przypomnisz sobie o formalnościach. Ustawa wymaga złożenia wniosku, a nie posiadania numeru, ale w praktyce zgłoszeń zwierząt do stada nie złożysz bez numeru, więc wniosek warto złożyć z zapasem kilku tygodni, na przykład przed zakupem pierwszych jałówek.

Dla części działalności ustawa ustala termin liczony od rejestracji lub zatwierdzenia przez Inspekcję Weterynaryjną. Dotyczy to miejsc gromadzenia zwierząt, targów i pokazów, cyrków objazdowych, grup tresowanych zwierząt, obrotu zwierzętami i uboju zwierząt z innych siedzib na własny użytek. W takich przypadkach wniosek składa się w ciągu 14 dni od rejestracji lub zatwierdzenia, ale zawsze najpóźniej w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia.

Drugi termin dotyczy urzędu. Kierownik biura wydaje zaświadczenie o nadanym numerze w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku (art. 15 ust. 6). Zaświadczenie zawiera także twój numer producenta. Jeśli po tygodniu nic nie dostałeś, zadzwoń do wydziału IRZ właściwego biura albo na infolinię ARiMR, zamiast składać drugi wniosek.

Jak złożyć zgłoszenie działalności w IRZplus?

Elektroniczna ścieżka jest dla każdego rodzaju działalności dostępna wprost: instrukcja ARiMR zaznacza, że zgłoszenie działalności można złożyć w aplikacji IRZplus (irz.arimr.gov.pl). Dla posiadaczy samych koniowatych, jeleniowatych lub wielbłądowatych to jedyny sposób, bo ich papierowy wniosek nie obejmuje. Konto w IRZplus zakłada się przez eWniosekPlus albo wnioskiem w biurze powiatowym, co opisujemy w poradniku IRZplus - jak się zalogować i zarejestrować?.

Formularz elektroniczny ma tę samą budowę co papierowy, ale część pól wypełnia sam. Najwięcej czasu oszczędza mapa: wystarczy zaznaczyć punkt na jednej z działek przypisanych do działalności, a współrzędne uzupełnią się automatycznie. Ten sam mechanizm działa przy budynkach i pastwiskach. Kolejność kroków wygląda tak.

1. Zaloguj się do IRZplus na irz.arimr.gov.pl i wybierz zgłoszenie działalności.
2. W celu zgłoszenia wskaż rejestrację działalności dla producenta o numerze i wpisz swój numer EP.
3. Wybierz typ działalności (np. chów i hodowla) oraz zadeklaruj gatunki zwierząt.
4. Podaj dane wnioskodawcy i adres działalności, a miejsce stada zaznacz na mapie.
5. Wpisz działki ewidencyjne, na których prowadzisz działalność.
6. Opisz system utrzymania zwierząt, technologię produkcji, budynki (np. obora, cielętnik) oraz pastwiska z okresem wypasu.
7. Dodaj osoby przypisane do działalności, jeśli ktoś inny niż ty opiekuje się zwierzętami lub ma upoważnienie do zgłoszeń. Ta sekcja jest nieobowiązkowa, ale ułatwia kontakt z biurem.
8. Złóż zgłoszenie. Rozpatruje je kierownik biura właściwy według adresu z ewidencji producentów.

Przy zgłoszeniach dotyczących pastwisk zwróć uwagę na okres przebywania zwierząt. Instrukcja wymaga zadeklarowania przedziału czasowego wypasu i gatunku wypasanych zwierząt.

Jak wypełnić papierowy wniosek o nadanie numeru działalności?

Papier jest ograniczoną opcją. Według instrukcji ARiMR wniosek w wersji papierowej może złożyć tylko posiadacz bydła, owcy, kozy lub świni, który prowadzi siedzibę stada z chowem, hodowlą lub wypasem albo ubojem zwierząt z innych siedzib na własny użytek. Dodatkowo art. 74 ustawy dopuszcza papierowe wnioski wyłącznie do 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. zgłoszenie działalności składa się elektronicznie. Wyjątkiem są sytuacje niezależne od składającego, na przykład awaria systemu: wtedy ustawa dopuszcza inne środki komunikacji elektronicznej z potwierdzeniem tożsamości (art. 45 ust. 1 pkt 2).

Formularz pobierzesz ze strony ARiMR „Dokumenty dotyczące identyfikacji i rejestracji zwierząt” albo odbierzesz w biurze powiatowym. Wypełnia się go czytelnie, wielkimi literami, a pola wyboru zaznacza się znakiem X. Składasz go w biurze właściwym według adresu z ewidencji producentów, osobiście lub pocztą. Najważniejsze sekcje wniosku zestawia tabela.

Podpis pod wnioskiem oznacza oświadczenie, że dane są zgodne ze stanem faktycznym, a składający zna skutki fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego. Sprawdź współrzędne i numery działek jeszcze przed podpisem: błąd w numerze działki to najprostszy sposób na wezwanie do poprawek, które opóźnia numer.

Które biuro rozpatruje wniosek i co dzieje się po jego złożeniu?

Właściwy jest kierownik biura powiatowego ARiMR wskazany adresem z ewidencji producentów, a nie adresem, pod którym stoi obora. Różnica ma znaczenie, gdy mieszkasz w jednej gminie, a zwierzęta utrzymujesz w drugiej, czasem już w innym powiecie. Gdy nie wiesz, które biuro obsługuje twoją gminę, skorzystaj z wyszukiwarki Które biuro ARiMR obsługuje moją gminę?. Pamiętaj też, że biura powiatowe nie zawsze mieszczą się w mieście, od którego biorą nazwę.

Po pozytywnym rozpatrzeniu zgłoszenia ARiMR nadaje odrębny numer dla każdej działalności. Dostajesz zaświadczenie z numerem siedziby stada (w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku) i od tej chwili możesz zgłaszać zwierzęta w tej siedzibie. Osobna sprawa to numery na kolczyki: kierownik biura przydziela pulę numerów identyfikacyjnych w ciągu 2 dni od złożenia wniosku posiadacza bydła, owcy lub kozy (art. 9 ustawy). O tym, jak z niej skorzystać przy bydle, piszemy w poradniku Kolczykowanie bydła, a o pierwszym zgłoszeniu cielęcia w poradniku Zgłoszenie urodzenia cielęcia.

Odmowa nadania numeru następuje decyzją administracyjną. Do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych decyzją stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (tak podaje instrukcja ARiMR). Gdy dostaniesz odmowę, sprawdź najpierw, czy powodem nie jest brak numeru EP, bo to jedyna wprost wskazana w ustawie przesłanka odmowy. Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie na zasadach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy jedno gospodarstwo może mieć kilka numerów siedziby stada?

Może, i bywa to normą. Art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że jeśli w tej samej siedzibie stada prowadzisz kilka rodzajów działalności, każdej z nich nadaje się odrębny numer. Ustawa wylicza te działalności: chów, hodowlę lub wypas zwierząt, miejsce gromadzenia zwierząt, targi, wystawy, pokazy lub konkursy, cyrk objazdowy, grupę tresowanych zwierząt, obrót zwierzętami wraz z pośrednictwem i skupem oraz ubój zwierząt z innych siedzib stada na własny użytek.

Przykład: rolnik, który hoduje bydło mleczne, a na tym samym podwórku prowadzi skup cieląt od sąsiadów, rejestruje dwie działalności i dostaje dwa numery. Ostatnie trzy cyfry numeru to właśnie kolejny numer siedziby w obrębie jednego numeru producenta (art. 15 ust. 5 pkt 3). Rozróżnienie ma skutki praktyczne, bo podmioty prowadzące miejsca gromadzenia, targi czy obrót zwierzętami nie korzystają z papierowych zgłoszeń przejściowych i w zakresie kar odpowiadają według innych przepisów niż zwykły posiadacz.

Zwykły hodowca z jednym stadem ma na ogół jeden numer. Drugiego potrzebuje, gdy do chowu dojdzie inny rodzaj działalności, na przykład skup zwierząt. Instrukcja ARiMR pozwala wskazać w jednym zgłoszeniu tylko jeden rodzaj działalności, więc nową działalność zgłasza się osobno, zamiast dopisywać ją do starej.

Co zrobić przy zmianie danych, zawieszeniu lub zakończeniu chowu?

Numer siedziby stada jest stały, ale dane o działalności już nie. Jeśli zmienia się adres kontaktowy, przybywa budynek, dochodzi pastwisko albo chcesz wprowadzić nowy gatunek, składasz zgłoszenie z celem „zmiana danych dla działalności o numerze”. Jeśli sam zauważyłeś błąd w wysłanym wcześniej zgłoszeniu, poprawiasz go tą samą drogą. Ustawa wymaga, by o rozbieżnościach między bazą a stanem faktycznym zgłosić niezwłocznie po ich ustaleniu (art. 14 ust. 3), więc z poprawką nie czeka się do kolejnej kontroli.

Formularz zmiany ma osobną sekcję „stan działalności dla gatunku”. Można w niej ustawić jedną z trzech wartości: aktywna, zawieszona albo nieaktywna, wraz z datą od i do oraz przyczyną, którą jest oświadczenie producenta. Kto kończy hodowlę jednego gatunku, ale zostawia pozostałe, oznacza ten gatunek jako nieaktywny z datą, od której zakończenie ma obowiązywać. Według ARiMR najlepiej zrobić to w IRZplus. Na papierze posiadacz zwierząt składa oświadczenie w biurze powiatowym.

Zakończenie chowu nie zwalnia z rozliczenia stanu. Zanim oznaczysz gatunek jako nieaktywny, sprawdź, czy w bazie nie zostały zwierzęta, które fizycznie już sprzedałeś, bo każda sprzedaż wymaga osobnego zgłoszenia w ciągu 7 dni od zdarzenia. Terminy zgłoszeń dla bydła zebraliśmy w poradniku o kolczykowaniu, a dla pozostałych gatunków w kalkulatorze terminów IRZplus.

Co grozi za brak numeru lub spóźniony wniosek?

Kto jest obowiązany złożyć wniosek o numer siedziby stada i nie robi tego w terminie z art. 15 ust. 4, popełnia wykroczenie i podlega karze grzywny (art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy). Sprawy o takie wykroczenia rozpatruje się w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Grzywna za wykroczenie według Kodeksu wykroczeń mieści się w przedziale od 20 do 5000 zł, a jej wysokość w konkretnej sprawie zależy od okoliczności.

Do wykrycia braków nie potrzeba donosu. Inspekcja Weterynaryjna sprawuje nadzór nad identyfikacją i rejestracją zwierząt i może przeprowadzać kontrole na miejscu w siedzibie stada (art. 48). Tego samego uprawnienia używa ARiMR, a zdjęcie przesłane przez aplikację Agencji ze współrzędnymi geograficznymi ma moc dokumentu (art. 49). Dlatego dane we wniosku, zwłaszcza współrzędne i działki, powinny odpowiadać temu, co w terenie stoi i co się w nim dzieje.

Najpoważniejsza konsekwencja jest jednak praktyczna. Bez numeru siedziby nie zgłosisz w IRZplus urodzenia, kupna ani sprzedaży zwierząt w tym stadzie, a za każde spóźnione zgłoszenie zdarzenia grozi odrębna odpowiedzialność z art. 56 ust. 1 pkt 7 ustawy. Zaległość z numerem pociąga za sobą kolejne zaległości, dlatego najtaniej jest zrobić ją w terminie.

Podsumowanie

Numer siedziby stada nadaje kierownik biura powiatowego ARiMR na wniosek posiadacza zwierząt, który ma już numer producenta. Wniosek składa się najpóźniej w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia, a w wybranych działalnościach w ciągu 14 dni od rejestracji lub zatwierdzenia. Zaświadczenie dostajesz w ciągu 7 dni od złożenia wniosku. Numer składa się z liter PL, numeru EP i trzech cyfr, jest stały i nie przechodzi na następcę.

Najwygodniej złożyć zgłoszenie działalności w IRZplus, bo mapa uzupełnia współrzędne, a po 31 grudnia 2026 r. papier przestaje być dostępny. Kto prowadzi kilka rodzajów działalności, dostaje kilka numerów, a każdą zmianę danych zgłasza niezwłocznie. W razie wątpliwości co do biura, formularza lub statusu wniosku zadzwoń na infolinię ARiMR 800 38 00 84 albo do wydziału IRZ biura właściwego dla twojego adresu.