Pomoc suszowa - jak ją dostać?

Czym jest pomoc suszowa i kto o niej decyduje?

Pomoc suszowa to nie jedno świadczenie z jednego wniosku, tylko ciąg trzech osobnych kroków, które prowadzą do trzech różnych urzędów. Pierwszy krok to oszacowanie strat w publicznej aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczą” Ministerstwa Rolnictwa. Drugi to decyzja rządu, czy za dany rok w ogóle będzie program pomocy i na jakich zasadach. Trzeci to nabór wniosków w ARiMR, który ogłasza się dopiero wtedy, gdy zapadnie decyzja. Wielu rolników myli pierwszy krok z trzecim i zakłada, że skoro zgłosili szkodę, to pieniądze są w drodze.

Nie są. Zgłoszenie w aplikacji niczego nie przyznaje, a jedynie wytwarza dokument: protokół oszacowania strat albo kalkulację. To ten dokument ARiMR przyjmuje później jako załącznik do wniosku o pomoc, jeśli program ruszy. Bez niego nie ma czego dołączyć, a aplikacja ma sztywny termin, który w 2026 roku upłynął 15 października. Dlatego rolnik, który chce być w grze o jakąkolwiek pomoc, zaczyna od aplikacji, a dopiero potem czeka na rozporządzenie.

Ten podział ma jeszcze jedną konsekwencję. W przypadku suszy szkód nie szacuje komisja powołana przez wojewodę, jak przy gradzie czy powodzi. Straty w uprawach wpisuje sam rolnik, a aplikacja przelicza je i generuje dokument. Jeśli interesuje Cię procedura dla gradu, huraganu, przymrozków i powodzi, opisujemy ją w poradniku Klęska żywiołowa w gospodarstwie - protokół szkód i pomoc.

Jak zgłosić straty suszowe w aplikacji i co dostajesz po podpisaniu?

Wniosek o oszacowanie strat składa się wyłącznie elektronicznie, pod adresem aplikacje.gov.pl/app/susza, i może go złożyć tylko rolnik, który ma Profil Zaufany oraz złożył wniosek o płatności bezpośrednie za rok wystąpienia suszy. Według komunikatu Ministerstwa Rolnictwa z 2 lipca 2026 r. formularz można poprawiać, dopisywać straty w poszczególnych uprawach i zmieniać dane aż do momentu podpisania Profilem Zaufanym. Po podpisaniu nie da się już niczego zmienić, a system przystępuje do wygenerowania dokumentu.

Jaki to będzie dokument, zależy od skali strat. Według zasad opisanych przez ministerstwo, gdy szkoda przekracza 30% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie, system generuje protokół oszacowania strat. Gdy jest niższa albo równa 30%, powstaje kalkulacja. To rozróżnienie ma znaczenie, bo w naborze na suszę z 2024 r. do pomocy obszarowej ARiMR wymagała wydruku protokołu z aplikacji, a pomoc dostępna była przy stratach powyżej 30%, czyli właśnie wtedy, gdy powstaje protokół.

Aplikacja nie jest wnioskiem do ARiMR i niczego nie wypłaca, więc nie zastępuje późniejszego naboru. Dane o działkach i uprawach pochodzą z Twojego wniosku o płatności za dany rok, dlatego jeszcze przed podpisaniem porównaj je z wnioskiem w Portalu Rolnika, bo po podpisaniu nie ma już poprawek. Numer producenta, który jest potrzebny do wszystkiego, wyjaśnia poradnik Numer producenta rolnego - jak go uzyskać?.

Czy za suszę 2026 roku będzie pomoc i co wiadomo na 24 października 2026 r.?

Na dzień 24 października 2026 r. nie ma ogłoszonego programu pomocy za suszę z tego roku. ARiMR prowadzi właśnie cztery nabory krajowe (22 października do 16 listopada 2026 r.), ale dotyczą one szkód po przymrozkach, gradzie, deszczu nawalnym i huraganie, upałów z czerwca oraz wsparcia dla hodowli świń, a suszy wśród nich nie ma. Nie znaleźliśmy też rozporządzenia ani komunikatu, który określałby stawki pomocy suszowej za 2026 rok.

W odpowiedzi na interpelację poselską (wrzesień 2026 r.) resort rolnictwa wskazał, że o formach pomocy zdecyduje po dokonaniu oceny strat w gospodarstwach. To zgodne z logiką całego procesu: aplikacja służy zebraniu danych o skali strat, a program wymaga jeszcze podstawy prawnej i środków w budżecie. Pojawiające się w mediach kwoty, takie jak 1500 czy 2000 zł na hektar, pochodziły z zapytań poselskich, a nie z propozycji rządu, więc nie traktuj ich jako zapowiedzi.

Jak więc ocenić swoje szanse? Najbliższym punktem odniesienia jest ostatnia pomoc za suszę z 2024 roku, opisana w następnej sekcji. Pamiętaj tylko, że przyszłe zasady mogą wyglądać inaczej, zwłaszcza w kwestii ubezpieczenia, które w poprzednich naborach decydowało o połowie kwoty. Gdy ministerstwo ogłosi nabór, termin znajdziesz też w kalendarzu naborów ARiMR.

W 2025 roku sytuacja była inna: według dostępnych komunikatów ARiMR nie ogłosiła naboru dotyczącego suszy z tego roku. Ostatni nabór na pomoc suszową objął straty z 2024 roku i zakończył się wiosną 2025 r. Dlatego pytanie „czy będzie pomoc” ma sens dopiero po ogłoszeniu rozporządzenia, a nie po samym zgłoszeniu szkody.

Ile wynosiła ostatnia pomoc suszowa za 2024 rok?

Za suszę z 2024 roku rolnicy mogli dostać dwa rodzaje pomocy: pomoc obszarową w wysokości od 1000 do 3000 zł na hektar oraz 3000 zł na gospodarstwo w ramach wsparcia dla rodzin rolniczych. Obie wypłacono w 2025 r. ze środków budżetu państwa. Według ARiMR (komunikat z 13 sierpnia 2025 r.) łącznie trafiło do rolników około 205 mln zł.

Pomoc obszarowa przysługiwała mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom rolnym z numerem producenta, jeśli straty z aplikacji przekraczały 30% średniej rocznej produkcji roślinnej z trzech lat. Ten próg dotyczy całego gospodarstwa, a nie pojedynczej działki. Rolnik z jedną uprawą zniszczoną w 90% mógł więc nie dostać nic, jeśli reszta gospodarstwa dała normalne plony i średnia strata nie przekraczała progu. To często pomijana pułapka.

Dwa ograniczenia obniżały wypłatę. Po pierwsze, łączna pomoc razem z odszkodowaniem z polisy nie mogła przekroczyć 80% obniżenia dochodu z produkcji roślinnej (90% w gospodarstwach na obszarach ONW, czyli o ograniczeniach naturalnych). Po drugie, jeżeli co najmniej połowa powierzchni upraw w plonie głównym, bez trwałych użytków zielonych, nie była ubezpieczona od żadnego z wymienionych ryzyk, pomoc zmniejszano o 50%.

Gdy zapotrzebowanie przekraczało 80 mln zł, stosowano współczynnik korygujący. Ostatecznie pomoc obszarową otrzymało około 8,6 tys. gospodarstw, łącznie 62 mln zł, czyli poniżej tego progu, więc stawki nie były skracane. Stąd wniosek, że rolnicy dostali pełne stawki, ale tylko dlatego, że chętnych było mniej, niż zakładano.

Czym różni się pomoc dla rodzin rolniczych od pomocy do hektara?

Pomoc dla rodzin to stała kwota 3000 zł na gospodarstwo, niezależna od liczby hektarów. Żeby ją dostać, trzeba było wykazać, że straty w produkcji roślinnej wyniosły co najmniej 15% średniej rocznej produkcji oraz że utracony dochód sięgnął co najmniej 6400 zł. Z tej formy skorzystało ponad 47 tys. gospodarstw, czyli kilkakrotnie więcej niż z pomocy obszarowej.

Z warunków naborów wynikało, że nie można było pobrać obu form naraz: rolnik, który ubiegał się o pomoc dla rodzin, był wyłączony z pomocy obszarowej, i odwrotnie. Wybór miał więc znaczenie. Przy pięciu hektarach i stracie 80% pomoc obszarowa dawała 15 000 zł, a rodzinna tylko 3000 zł. W gospodarstwie ze stratami poniżej 30%, ale z wysoką utratą dochodu, dostępna była tylko ta druga, bo pomoc obszarowa wymagała przekroczenia progu 30%.

Ważne rozróżnienie dotyczy też prawa do pomocy. Pomoc obszarowa z 2025 r. była pomocą publiczną na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472, a nie pomocą de minimis, więc nie zużywała Twojego limitu. Czym jest ten limit i jak go sprawdzić, wyjaśnia poradnik Pomoc de minimis w rolnictwie - limit i jak go sprawdzić?.

Ile pomocy suszowej dostanie gospodarstwo 12-hektarowe?

Dla gospodarstwa o 12 ha upraw, w którym protokół wykazał straty na 10 ha, wypłata przy stawkach z 2025 r. wyniosłaby od 8500 do 17 000 zł, zależnie od ubezpieczenia. Poniższy przykład to wyłącznie ilustracja rachunku, bo stawki za suszę 2026 nie są znane.

Przykład zakłada, że łączna strata gospodarstwa przekroczyła 30% średniej rocznej produkcji (tak jest w tym zestawieniu) i że odszkodowanie z polisy plus pomoc nie przekroczyły 80% obniżenia dochodu. Gdyby rolnik miał ubezpieczenie z wypłaconą kwotą, ARiMR odjęłaby ją od limitu, więc końcowy przelew mógłby być niższy od 17 000 zł. Dokładną kwotę zawsze ustala decyzja biura powiatowego.

Jest tu praktyczna lekcja. Polisa upraw nie jest tylko źródłem własnego odszkodowania, lecz także warunkiem pełnej stawki pomocy państwa. Kto nie miał polisy w roku, w którym wystąpiła susza, nie nadrobi tego wstecz, bo liczy się stan z dnia szkody.

Jak złożyć wniosek o pomoc suszową w ARiMR, gdy ruszy nabór?

Wniosek składa się elektronicznie w ARiMR, a decyzję wydaje kierownik biura powiatowego właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika. W naborze na suszę 2024 był to system PUE, a obecne nabory krajowe ARiMR (22 października do 16 listopada 2026 r.) przyjmuje przez Portal Rolnika, w sekcji „Załatw sprawę”, w zakładce „Klęski i inne niekorzystne zdarzenia”. Można założyć, że pomoc suszowa pójdzie tą samą drogą, ale potwierdzi to dopiero komunikat o naborze.

Do wniosku dołącza się z reguły trzy rzeczy: wydruk protokołu oszacowania strat z aplikacji, uwierzytelniony przez wnioskodawcę, kopię polisy ubezpieczenia upraw oraz dokumenty potwierdzające odszkodowanie od ubezpieczyciela, jeśli je wypłacono. Wniosek jest ważny od daty potwierdzenia wysłania wygenerowanego przez system, więc nie ma sensu liczyć się z pocztą. Wypłata trafia na konto zapisane w ewidencji producentów, dlatego zmianę rachunku zgłoś wcześniej.

Gdy nie radzisz sobie z formularzem, pomoc oferują biura powiatowe oraz infolinia ARiMR (800 38 00 84 lub 22 595 06 11, w dni robocze od 7:00 do 17:00). Które biuro obsługuje Twoją gminę, sprawdzisz w wyszukiwarce gmin. Pełnomocnik może złożyć wniosek w Twoim imieniu, ale musi mieć odpowiednie upoważnienie.

Co zrobić, gdy susza zniszczyła uprawy, a nie zdążyłeś zgłosić strat?

Jeśli termin aplikacji minął, a program pomocy dopiero powstaje, masz kilka mniejszych możliwości, ale żadna nie zastępuje pomocy państwa. Pierwsza dotyczy płatności unijnych. Jeżeli susza wpłynęła na powierzchnię kwalifikującą się do płatności albo uniemożliwiła Ci wypełnienie obowiązków warunkowości, możesz złożyć w biurze powiatowym ARiMR pisemne oświadczenie o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, i to niezwłocznie po zdarzeniu. Susza jest przez ARiMR wymieniana wprost jako przykład takich okoliczności.

Ciężar dowodu spoczywa na rolniku. ARiMR przyjmuje m.in. protokół oszacowania szkód, dokument od ubezpieczyciela albo oświadczenia dwóch świadków niebędących domownikami, ale tylko wtedy, gdy komisja nie została powołana, a uprawy nie były ubezpieczone. Uznanie siły wyższej nie daje pieniędzy, tylko chroni przed obniżeniem lub utratą płatności, których warunków przez suszę nie spełniłeś.

Druga możliwość to kredyt preferencyjny z częściową spłatą odsetek przez ARiMR. Resort rolnictwa wskazywał we wrześniu 2026 r., że rolnik, który ma trudności ze spłatą kredytów z dopłatą ARiMR, może zapytać bank o odroczenie rat lub wydłużenie okresu kredytowania. Zasady kredytów klęskowych i preferencyjnych opisujemy w poradniku Kredyty preferencyjne z dopłatą ARiMR - jakie są dostępne?. Jeśli kredyt wymaga protokołu, bank wskaże, czy wystarczy ten z aplikacji, więc zapytaj o to przed podpisaniem umowy.

Dla kogo cały ten proces nie ma sensu? Dla gospodarstw ze stratami poniżej 15%, bo nie spełniają nawet progu pomocy dla rodzin, i dla rolników, którzy nie złożyli wniosku o płatności bezpośrednie za dany rok, bo nie mają wstępu do aplikacji. Tym drugim pozostają kredyty i rozmowa z bankiem o raty.

Czy upały i przymrozki z 2026 roku to ta sama pomoc co susza?

Nie. Susza, upał, grad, deszcz nawalny, huragan i przymrozki to w przepisach różne zdarzenia z różnymi procedurami szacowania i różnymi naborami. W 2026 roku ARiMR przyjmuje do 16 listopada wnioski dotyczące szkód z przymrozków wiosennych, gradu, deszczu nawalnego i huraganu (stawki 1000, 2000 i 3000 zł/ha według skali strat) oraz osobną pomoc za upały z 27 do 29 czerwca 2026 r., kiedy temperatura sięgnęła co najmniej 37 stopni.

Te nabory nie obejmują suszy, ale warto sprawdzić, czy Twoje uprawy nie ucierpiały także od innego zjawiska. Szkody z gradu czy przymrozków szacuje komisja wojewody, a nie aplikacja, i potrzebny jest protokół z adnotacją wojewody. Nie możesz też dostać pomocy za tę samą powierzchnię z dwóch naborów, bo pomoc za upały wyklucza pomoc za pozostałe zjawiska na tych samych uprawach. Szczegóły i przykład wyliczenia znajdziesz w poradniku Klęska żywiołowa w gospodarstwie - protokół szkód i pomoc.

Podsumowanie

Pomoc suszowa to proces, a nie wniosek: najpierw aplikacja z protokołem lub kalkulacją, potem decyzja rządu, na końcu nabór w ARiMR. W 2026 r. termin aplikacji upłynął 15 października, a programu pomocy za suszę tego roku jeszcze nie ma (stan na 24 października 2026 r.). Kto zgłosił straty, ma dokument, który może się przydać, gdy program ruszy.

Ostatnie znane zasady, z naboru na suszę 2024, to 1000, 2000 lub 3000 zł/ha przy stratach powyżej 30% w skali gospodarstwa albo 3000 zł na gospodarstwo dla rodzin ze stratami co najmniej 15%. W obu przypadkach ważne były ubezpieczenie upraw i limit 80% obniżenia dochodu. Przepisy na 2026 rok mogą być inne, dlatego przed złożeniem wniosku sprawdź komunikat ARiMR lub zadzwoń do biura powiatowego.