Rolnictwo węglowe - praktyki, punkty i stawka

Czym jest rolnictwo węglowe i kto może dostać płatność?

Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi to jeden z ekoschematów Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Jest roczny i dobrowolny. Rolnik wybiera spośród praktyk takie, które pasują do jego gospodarstwa, za każdą dostaje punkty za hektar, a suma punktów mnożona jest przez stawkę za punkt. Cel jest prosty do opisania: więcej węgla w glebie, mniej strat azotu i amoniaku z nawozów naturalnych.

Zasady przyznawania płatności określa ustawa o Planie Strategicznym WPR (art. 32) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 493, z późniejszymi zmianami). Z ustawy wynika, że praktyki muszą być realizowane na działkach rolnych leżących na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów i posiadanych na podstawie tytułu prawnego w dniu 31 maja roku złożenia wniosku. Ministerstwo w broszurze o ekoschematach dodaje, że pojedyncza działka rolna powinna mieć co najmniej 0,1 ha, a rolnik musi być aktywny zawodowo, mieć nadany numer producenta i co najmniej 1 ha gruntów objętych podstawowym wsparciem dochodów.

Warto od razu odróżnić ten ekoschemat od pozostałych. W większości płatności obszarowych liczysz hektary razy stawkę na hektar. Tutaj liczą się punkty, więc ten sam hektar może zarobić 1 punkt (słoma), 5 punktów (międzyplon) albo dwa razy po kilka punktów, jeśli łączysz dwie dozwolone praktyki. Dlatego dopiero tabela z punktami i próg wejścia mówią, czy ekoschemat w ogóle ma dla ciebie sens.

Ile punktów dają poszczególne praktyki rolnictwa węglowego?

Praktyk jest osiem, ale plan nawożenia ma dwa warianty, więc w tabeli punktowej jest dziewięć pozycji. Punkty podane są za każdy hektar, na którym praktyka została zrealizowana i potwierdzona. Poniższa tabela zestawia je z kwotą, jaką daje 1 hektar przy stawce ostatecznej za 2025 rok i przy szacunkowej stawce za 2026 rok.

Punktacja, którą widzisz w tabeli, obowiązuje od kampanii 2025. Pierwotnie rozporządzenie z 2023 roku dawało 4 punkty za uproszczone systemy uprawy i 2 punkty za wymieszanie słomy. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 333, w mocy od 18 marca 2025 r.) obniżyło je odpowiednio do 3 i 1 punktu. Zmiana dotyczy postępowań wszczętych po 14 marca 2025 r., czyli całej kampanii 2025 i kampanii 2026. Jeśli trafisz na zestawienie, w którym uproszczona uprawa ma 4 punkty, a słoma 2, opisuje ono kampanie z lat 2023 i 2024.

W materiałach z okresu planowania ekoschematu przyjmowano też, że 1 punkt to około 100 zł. To była wartość orientacyjna, przeliczana z euro po kursie z ostatniego dnia roboczego września. Stawki ostateczne wyszły niższe, o czym w następnym punkcie.

Ile wynosi stawka za punkt w 2025 i 2026 roku?

Stawka za punkt jest ustalana co roku rozporządzeniem ministra, a w trakcie jesieni dochodzi jeszcze stawka szacunkowa, od której liczy się zaliczki. Dziś, 24 października 2026 r., sytuacja wygląda następująco: za 2025 rok stawka jest ostateczna, za 2026 rok znamy tylko stawkę szacunkową.

Różnica między 87,52 zł a 92,76 zł to 5,24 zł na punkcie, czyli około 6%. Nie przenoś jej jednak automatycznie na konto. Stawka szacunkowa służy wyłącznie do liczenia zaliczki, a płatność końcowa jest liczona od stawki ostatecznej. Rozporządzenie o zaliczkach za 2026 rok mówi tylko tyle, że rolnik dostaje 75% iloczynu szacunkowej stawki za punkt i liczby punktów uzyskanych na obszarze uznanym w kontroli administracyjnej. Nie rozstrzyga, jak wygląda ostateczne rozliczenie, więc w tej sprawie trzymaj się komunikatów ARiMR.

Osobna sprawa to współczynnik 0,887902 ze stawek za 2025 rok. Dla praktyki Zróżnicowana struktura upraw obniża on efektywną liczbę punktów z 3 do około 2,66 na hektar. W praktyce hektar spod tej praktyki dał więc za 2025 rok około 233 zł, a nie 262 zł. W rozporządzeniu o zaliczkach za 2026 rok żadnego współczynnika nie ma, ale za 2025 rok dopiero rozporządzenie o stawkach ostatecznych go wprowadziło, więc przy tej praktyce lepiej liczyć z zapasem.

Własne liczenie ułatwia kalkulator Kalkulator punktów rolnictwa węglowego - ile punktów i złotych?, a harmonogram wypłat opisujemy w poradniku Kiedy wypłata dopłat bezpośrednich?

Ile punktów trzeba uzbierać, żeby dostać płatność?

Samo zrealizowanie praktyki nie wystarczy. Rozporządzenie wprowadza próg wejścia: minimalna liczba punktów to iloczyn 25% powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie i 5 punktów za hektar. Od zmiany z 2025 roku do tego iloczynu bierzesz powierzchnię użytków rolnych nie większą niż 300 ha. Przeliczenie jest więc krótkie: próg to 1,25 punktu na każdy hektar użytków rolnych, ale nie więcej niż 375 punktów (300 ha razy 1,25).

Próg liczy się od wszystkich użytków rolnych w gospodarstwie, nie tylko od gruntów ornych. Rolnik z dużą łąką i małym polem musi więc zebrać próg liczony od całej powierzchni, a nie tylko od ornej części. Punkty nie muszą pochodzić z jednej praktyki ani z jednego pola. Liczy się suma, a górnej granicy punktów w ekoschemacie nie ma.

Z tabeli wynika coś, co łatwo przeoczyć po obniżeniu punktów w 2025 roku. Wymieszanie słomy daje 1 punkt za hektar, a plan nawożenia w wariancie podstawowym także 1. Próg to 1,25 punktu na hektar. Żadna z tych dwóch praktyk, zrealizowana nawet na całym gospodarstwie, nie spełni progu sama. Dopiero połączenie ich na tej samej powierzchni (2 punkty na hektar) albo dołożenie praktyki o wyższej punktacji daje wynik. Przed 2025 rokiem sama słoma dawała 2 punkty za hektar i przechodziła próg bez trudu, więc część gospodarstw musi dziś liczyć od nowa.

Limit 300 ha obowiązuje w całych ekoschematach obszarowych jako łączny pułap powierzchni, do której przyznaje się płatności. Rozporządzenie wlicza do niego powierzchnię ustaloną w wyniku przeliczenia punktów z rolnictwa węglowego. Broszura Ministerstwa nie podaje wzoru tego przeliczenia, więc gospodarstwa o powierzchni zbliżonej do 300 ha lub większej powinny wyjaśnić to w biurze powiatowym przed wyborem praktyk.

Na czym polega ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt?

To jedyna praktyka dla rolników z łąkami i pastwiskami, a przy tym najwyżej punktowana: 5 punktów za hektar. Punkty dostajesz do trwałych użytków zielonych (TUZ) położonych poza obszarem Natura 2000. Wyjątek ma charakter ochronny: jeśli w dniu złożenia wniosku użytek leżał poza Naturą 2000, a w trakcie realizacji praktyki został do niej włączony, punkty nadal ci przysługują. Co do zasady ekoschematów nie przyznaje się do powierzchni objętej zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, ale rozporządzenie wylicza wyjątki, a od kampanii 2026 należy do nich także połączenie tej praktyki z wariantem Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na trwałych użytkach zielonych (Dz.U. 2026 poz. 325).

Drugi warunek to zwierzęta. Rolnik musi być posiadaczem zwierząt wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia w okresie od 1 kwietnia do 30 września roku wniosku, co potwierdzają dane w bazie IRZplus. Obsada ma wynosić od 0,3 do 2 DJP na hektar TUZ. DJP to duża jednostka przeliczeniowa, na przykład krowa to 1 DJP, a owca powyżej 1,5 roku to 0,1 DJP. Od 2024 roku liczy się średni stan zwierząt z całego okresu od kwietnia do września, a nie stan z jednego dnia, więc chwilowe sprzedaże i zakupy się uśredniają.

Przykład. Gospodarstwo ma 6 ha TUZ i 5 krów. Obsada to 5 DJP na 6 ha, czyli około 0,83 DJP na hektar, mieści się więc w widełkach od 0,3 do 2. Dolna granica dla 6 ha to 1,8 DJP, górna 12 DJP. Za praktykę rolnik dostaje 6 ha razy 5 punktów, czyli 30 punktów. Jeśli to całe jego użytki rolne, próg wynosi 7,5 punktu, więc spełnia go z zapasem. Własne zwierzęta przeliczysz w kalkulatorze Kalkulator DJP - przeliczenie zwierząt na duże jednostki przeliczeniowe.

Zwierzęta małżonka też się liczą, jeśli małżonek złoży pisemną zgodę na przyznanie płatności rolnikowi z uwzględnieniem swoich zwierząt. Przy danielach i jeleniach szlachetnych, których nie ma w bazie IRZ, informację o posiadaniu przekazuje się w oświadczeniu do kierownika biura powiatowego, do 7 października roku wniosku. Spóźnione oświadczenie ARiMR wezwie jeszcze na piśmie do uzupełnienia w ciągu 14 dni od doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie tego terminu punktów za praktykę nie przyznaje się.

Praktyka ma też ograniczenie, o którym łatwo zapomnieć: w okresie realizacji TUZ nie może zostać zaorany. Orka to koniec punktów z tego tytułu.

Jak zdobyć punkty za międzyplony, wsiewki i plan nawożenia?

Te trzy pozycje (międzyplony i wsiewki to jedna praktyka, plan nawożenia ma dwa warianty) wymagają więcej planowania niż pozostałe, bo terminy przypadają w różnych porach roku. Dla każdej praktyki trzeba wiedzieć, co zrobić i do kiedy.

Międzyplony ozime dają 5 punktów za hektar gruntów ornych, na których po plonie głównym lub po ugorowaniu wysiejesz mieszankę co najmniej dwóch gatunków z grup: zboża, oleiste, pastewne, bobowate drobnonasienne, bobowate grubonasienne, miododajne. Mieszanka nie może składać się wyłącznie ze zbóż. Wysiew przypada w terminie od 1 lipca do 1 października, międzyplon utrzymujesz co najmniej do 15 lutego następnego roku, a mulczowanie jest dopuszczalne dopiero po 15 listopada. W tym czasie nie stosujesz środków ochrony roślin. Międzyplon ozimy nie może być uprawą w plonie głównym w roku następującym po wysiewie. Szczegóły terminów i błędów opisujemy w poradniku Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe - zasady ekoschematu.

Wsiewka śródplonowa dostaje te same 5 punktów, ale wymagania są inne. Wsiewasz drobnonasienne bobowate albo ich mieszankę w uprawę w plonie głównym i utrzymujesz ją do wysiewu kolejnej uprawy albo przez co najmniej 8 tygodni od zbioru plonu głównego. Nie stosujesz środków ochrony roślin. Przy wsiewkach prowadzisz rejestr zabiegów agrotechnicznych na formularzu ARiMR albo masz dokumenty (papierowe lub elektroniczne) z tymi samymi informacjami: numerem działki ewidencyjnej, oznaczeniem działki rolnej, powierzchnią i rodzajem uprawy, datą i rodzajem zabiegów oraz datą zbioru uprawy w plonie głównym.

Plan nawożenia to praktyka, którą można zrobić na papierze, ale papier musi być porządny. Plan sporządzasz na piśmie lub w narzędziu takim jak INTER-NAW, na podstawie bilansu azotu i chemicznej analizy gleby z laboratorium agrochemicznego (zawartość fosforu, potasu, magnezu i pH, próbki pobrane według normy z poszczególnych działek). Wynik analizy zachowuje ważność przez 4 lata. Plan masz mieć w terminie 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków, a dla upraw ozimych wysiewanych w roku wniosku do 30 września. Obejmuje on wszystkie grunty orne i TUZ w gospodarstwie, z wyjątkiem powierzchni, które zgłaszasz do niektórych innych płatności (między innymi integrowanej produkcji roślin i, w określonych okolicznościach, obszarów z roślinami miododajnymi). Potem plan trzeba jeszcze realizować, przy czym dawki niższe niż w planie są dopuszczalne. Zabiegi zapisujesz w rejestrze.

Wariant z wapnowaniem to 3 punkty zamiast 1, ale ma twardsze warunki. Punkty dostajesz do działki rolnej raz na 4 lata. Musisz mieć imienny dokument zakupu nawozu wapniowego ze wskazaną ilością, zastosować wapnowanie na gruntach o pH niższym lub równym 5,5 i nie mieć w ciągu 4 lat poprzedzających wniosek decyzji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o dofinansowaniu zakupu nawozu wapniowego do tej działki. Od 2026 roku z wapnowania wyłączone są torfowiska i obszary podmokłe objęte normą GAEC 2 (zawartość materii organicznej co najmniej 40% suchej masy gleby w warstwie o miąższości co najmniej 40 cm).

Jak udokumentować obornik, nawozy płynne, uprawę bezorkową i słomę?

Cztery praktyki z obszaru nawożenia i uprawy łączy jedno: nie widać ich w ewidencji, więc ARiMR musi dostać dowód. Dowody są różne, a spóźnienie z nimi kosztuje punkty.

Wymieszanie obornika z glebą w ciągu 12 godzin od aplikacji dotyczy obornika, odchodów drobiu z bezściołowego systemu utrzymania (pomiotu ptasiego) i produktów pofermentacyjnych przeznaczonych do rolniczego wykorzystania. Zabieg przyorania uznaje się za równoważny z wymieszaniem. Dostajesz za to 2 punkty za hektar gruntów ornych. Jeśli obornik kupiłeś, musisz mieć imienny dokument potwierdzający zakup lub nabycie. Podobna jest praktyka z płynnymi nawozami naturalnymi, stosowanymi innymi metodami niż rozbryzgowo (3 punkty za hektar, grunty orne i TUZ), czyli doglebowo albo na przykład wężami wleczonymi czy rozlewaczami z redlicą płozową. Tu również obowiązuje imienny dokument zakupu, jeśli nawóz był nabyty.

Obie praktyki potwierdza się zdjęciami geotagowanymi, wykonanymi w aplikacji udostępnionej przez ARiMR, albo, od nowelizacji z 2024 roku, oświadczeniem na formularzu ARiMR złożonym w biurze powiatowym. Zdjęcia lub oświadczenie przesyłasz niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 14 dni od zrealizowania praktyki, a gdy praktyka wypadła po złożeniu wniosku, nie później niż do 7 listopada roku wniosku. Jeśli praktyka była wykonana przed złożeniem wniosku lub przed 15 marca, termin 14 dni liczysz od dnia złożenia wniosku. Na mokrych terenach z gmin wskazanych w programie azotanowym, gdy pogoda uniemożliwiła zbiory lub nawożenie, termin graniczny przesuwa się do 30 listopada. Jeżeli dowodu nie dostarczysz w terminie, kierownik biura wezwie cię na piśmie, a po upływie kolejnych 14 dni od doręczenia wezwania punktów za praktykę nie dostaniesz.

Uproszczone systemy uprawy dają 3 punkty za hektar gruntów ornych. Chodzi o uprawę konserwującą bezorkową, w tym pasową (strip-till): w roku wniosku rezygnujesz z orki w zespole uprawek pożniwnych i przedsiewnych, a po zbiorze plonu głównego zostawiasz całość resztek pożniwnych w formie mulczu. Słomę jako plon uboczny możesz zebrać z pola. Praktyka nie obejmuje gruntów, na których uprawiasz trawy lub inne zielne rośliny pastewne, ani uprawy zerowej. Dowodem jest rejestr zabiegów agrotechnicznych albo równoważne dokumenty.

Wymieszanie słomy z glebą to dziś 1 punkt za hektar gruntów ornych. Rozdrabniasz całą słomę po zbiorze plonu głównego i mieszasz z glebą lub przyorujesz. Za słomę uznaje się suche części dojrzałych roślin zbożowych (z kukurydzą), oleistych i bobowatych. Znów obowiązuje rejestr zabiegów lub dokumenty. Ta praktyka często bywa „dodatkiem” do progu, a nie samodzielnym sposobem na jego przekroczenie, co pokazaliśmy wyżej.

Kiedy zróżnicowana struktura upraw daje punkty?

Zróżnicowana struktura upraw to 3 punkty za hektar gruntów ornych, ale warunków jest najwięcej, a sprawdza je system na podstawie deklaracji upraw na mapie w eWniosekPlus. Błąd w jednej proporcji wystarczy, żeby cała praktyka odpadła.

Na gruntach ornych w gospodarstwie musisz uprawiać co najmniej trzy różne uprawy, w tym co najmniej jedną o pozytywnym wpływie na bilans glebowej materii organicznej (lista bobowatych, koniczyn, traw i ziół w załączniku nr 5 do rozporządzenia). Za odrębną uprawę uznaje się rodzaj roślin, formę jarą i ozimą tego samego rodzaju, grunt ugorowany i trawy lub inne zielne rośliny pastewne, a w obrębie kapustowatych, psiankowatych i dyniowatych także gatunek. Definicja jest taka sama jak w normie GAEC 7 dotyczącej zmianowania.

Proporcje pilnuje się według ministerialnej broszury tak: udział głównej uprawy nie może przekroczyć 65%, a trzecia uprawa (albo trzecia i kolejne łącznie) musi mieć co najmniej 10%. Uprawy o pozytywnym wpływie na bilans materii organicznej muszą zajmować co najmniej 20% zasiewów, zboża nie więcej niż 65%, a uprawy o ujemnym wpływie nie więcej niż 30%. Nie mogą być jedną z trzech największych upraw grunty ugorowane i powierzchnie zgłoszone do płatności do obszarów z roślinami miododajnymi.

Dla gospodarstwa z typowym zmianowaniem zbożowym i rzepakiem najczęstszą przeszkodą jest warunek 20% upraw o pozytywnym wpływie na bilans. Dwa pola zboża i jedno pole rzepaku jeszcze go nie spełniają. Trzeba dołożyć bobowate, koniczynę albo trawy z bobowatymi. To praktyka dla gospodarstw z już zróżnicowanym płodozmianem, rzadko opłaca się zmieniać cały płodozmian wyłącznie dla niej, tym bardziej że za 2025 rok jej wartość zmniejszył współczynnik 0,887902.

Które praktyki można łączyć na jednym polu?

Ten sam hektar może dostać punkty z więcej niż jednej praktyki, ale obowiązują dwa ograniczenia. Po pierwsze, do tej samej powierzchni w tym samym roku można przyznać płatności z nie więcej niż dwóch ekoschematów, praktyk lub wariantów łącznie. To zasada obowiązująca od 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 333). Po drugie, niektóre pary praktyk wykluczają się wprost w paragrafie 16 rozporządzenia.

Najczęściej stosowaną parą, która przechodzi bez problemu, jest plan nawożenia z jedną z praktyk uprawowych, na przykład uproszczonym systemem uprawy albo słomą. Plan nawożenia i słoma to w sumie 2 punkty na hektar, przy progu 1,25. W eWniosekPlus nie musisz pamiętać całej tabeli, bo po zaznaczeniu jednej praktyki aplikacja wyłącza pola wyboru tych, które nie mogą wystąpić na tej samej powierzchni. Błąd pojawia się raczej wtedy, gdy rolnik odkryje to dopiero na etapie kontroli kompletności i musi przeprojektować deklarację.

Zestawienie powyżej opiera się na tekście rozporządzenia po zmianach. Przy nietypowych połączeniach, na przykład z integrowaną produkcją roślin, ekoschematem Grunty wyłączone z produkcji albo z płatnościami ekologicznymi, sprawdź aktualne brzmienie paragrafów 16 i 17.

Ile pieniędzy da rolnictwo węglowe w praktyce?

Poniższe wyliczenia są szacunkami opartymi na punktach z rozporządzenia i na stawkach opublikowanych w Dzienniku Ustaw. Kwota faktyczna zależy od kontroli administracyjnej, od uznanej powierzchni i od ewentualnych pomniejszeń. Przy każdym przykładzie podajemy też zaliczkę za 2026 rok, czyli 75% szacunkowej stawki (69,57 zł za punkt).

Przykład pierwszy to gospodarstwo 18 ha użytków rolnych, wszystko grunty orne. Próg wynosi 22,5 punktu (25% z 18 ha to 4,5 ha, razy 5 punktów). Słoma wymieszana z glebą na całych 18 ha daje 18 punktów i progu nie spełnia. Dołożenie planu nawożenia w wariancie podstawowym na tej samej powierzchni dodaje kolejne 18 punktów i razem jest 36 punktów. Za 2025 rok to 36 razy 87,52 zł, czyli 3150,72 zł. Szacunkowa kwota za 2026 rok to 36 razy 92,76 zł, czyli 3339,36 zł, w tym zaliczka 2504,52 zł. Ta sama kwota wymaga dwóch praktyk na całym gospodarstwie i badania gleby. Gdyby rolnik zamiast tego założył międzyplony na 4,5 ha, miałby 22,5 punktu, czyli 1969,20 zł za 2025 rok, ale na mniejszej powierzchni.

Przykład drugi to gospodarstwo 40 ha użytków rolnych (32 ha gruntów ornych i 8 ha TUZ). Próg to 50 punktów. Rolnik stosuje uproszczoną uprawę na 20 ha (60 punktów) i ma plan nawożenia w wariancie podstawowym na wszystkich 40 ha (40 punktów). Razem 100 punktów, czyli 8752,00 zł według stawki za 2025 rok i 9276,00 zł według szacunkowej stawki za 2026 rok, z czego zaliczka to 6957,00 zł.

Przykład trzeci to rolnik z 6 ha łąk i 5 krowami. Za ekstensywne użytkowanie TUZ dostaje 30 punktów (6 ha razy 5). To 2625,60 zł przy stawce za 2025 rok, 2782,80 zł według stawki szacunkowej za 2026 rok i 2087,10 zł zaliczki. Dla takiego gospodarstwa próg nie jest żadnym problemem, a koszty to głównie pilnowanie obsady i niezaorywanie łąk.

Liczby warto przeliczyć jeszcze raz własnymi danymi. Ministerstwo w przykładach broszury przyjmuje 100 zł za punkt, ale stawka ostateczna za 2025 rok jest o ponad 12% niższa (87,52 zł).

Jak zgłosić rolnictwo węglowe w eWniosekPlus?

Ekoschematy trzeba zgłosić we wniosku o przyznanie płatności składanym w aplikacji eWniosekPlus. Cały przebieg składania wniosku opisujemy w poradniku Jak złożyć wniosek o dopłaty bezpośrednie w eWniosekPlus?, tutaj tylko to, co dotyczy rolnictwa węglowego.

Instrukcja ARiMR na kampanię 2026 podkreśla, że płatności do ekoschematów nie są personalizowane, czyli aplikacja nie przepisuje ich z wniosku z poprzedniego roku. Nawet jeśli rolnik zgłaszał rolnictwo węglowe w 2025 roku, musi ponownie zaznaczyć odpowiednie pola w zakładce WNIOSEK w sekcji Płatności, a potem wskazać ekoschemat i praktyki na mapie przy deklaracji uprawy. Służy do tego osobne pole Ekoschematy w oknie edycji danych uprawy, z listą pól wyboru. Po zaznaczeniu jednej praktyki system pozwala wybrać tylko te, które na tej samej powierzchni można łączyć.

Aplikacja sprawdza kompletność również dla poszczególnych praktyk rolnictwa węglowego. Jeśli błędy się pojawią, poprawiasz je przed wysłaniem wniosku, bo wysłanie wniosku z błędami może skutkować zmniejszeniem lub odmową płatności. Zdjęcia i oświadczenia dla obornika oraz płynnych nawozów naturalnych przesyłasz osobno, w terminach opisanych wyżej, nawet jeśli wniosek został już złożony.

Terminy w kampanii 2026 były przesunięte rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 629): wniosek składano do 1 czerwca bez sankcji, a do 26 czerwca z obniżeniem 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia. Terminy na kolejny rok będą ogłoszone osobno.

Dla kogo rolnictwo węglowe nie ma sensu?

Ekoschemat jest prosty w rozliczeniu, ale nie jest wygodny dla każdego. Kilka sytuacji, w których dobrze go sobie darować albo przynajmniej bardzo dokładnie policzyć.

Po pierwsze, gospodarstwa bez gruntów ornych i bez zwierząt. Jeśli masz tylko TUZ i nie utrzymujesz zwierząt w obsadzie od 0,3 DJP na hektar, zostają plan nawożenia (1 punkt, a próg to 1,25 punktu na hektar) i płynne nawozy naturalne, o ile je stosujesz. Bez nich próg jest poza zasięgiem.

Po drugie, gospodarstwa do 5 ha użytków rolnych, które mogą wybrać płatność dla małych gospodarstw. Zastępuje ona płatności bezpośrednie wymienione w art. 20 pkt 1 lit. a-e ustawy, a wśród nich są ekoschematy. Dla najmniejszych gospodarstw bywa to wygodniejsze, o czym piszemy w zestawieniu Czy opłaca się płatność dla małych gospodarstw? - porównanie.

Po trzecie, rolnicy, którzy nie chcą prowadzić dokumentacji. Rejestr zabiegów agrotechnicznych, zdjęcia geotagowane, faktury na obornik i nawóz wapniowy, wyniki analizy gleby: każda praktyka ma swoje papiery i każda może zostać sprawdzona. Kto traktuje papiery jako uciążliwą formalność, powinien wybrać praktykę z najmniejszą dokumentacją albo zrezygnować.

Po czwarte, rolnicy rozważający ekoschemat wyłącznie dla jednej praktyki, która sama nie spełnia progu. Tak jest ze słomą i z planem nawożenia w wariancie podstawowym, o czym była mowa wyżej.

Po piąte, gospodarstwa, które mają zamiar łączyć rolnictwo węglowe z innymi płatnościami na tych samych polach. Maksymalnie dwie płatności na jednej powierzchni i lista wykluczeń potrafią zmienić pozorną opłacalność w rachunek ze znakiem zapytania. Przed złożeniem wniosku zrób zestawienie pól i praktyk, najlepiej w kalkulatorze Kalkulator punktów rolnictwa węglowego - ile punktów i złotych?

Podsumowanie

Rolnictwo węglowe opłaca się tym, którzy już robią część praktyk i mogą je prosto udokumentować. Punktacja z 2025 roku jest niższa niż przy starcie ekoschematu: 3 punkty za uproszczoną uprawę i 1 punkt za słomę. Stawka za punkt wyniosła za 2025 rok 87,52 zł, a za 2026 rok znamy dziś tylko wartość szacunkową 92,76 zł. Próg to 1,25 punktu na każdy hektar użytków rolnych, liczony najwyżej do 300 ha.

Zacznij od policzenia progu dla swojego gospodarstwa, potem dobierz praktyki, które nie wykluczają się wzajemnie, i zostaw sobie margines na błędy w deklaracji. Dokładną kwotę poznasz po opublikowaniu stawek ostatecznych za 2026 rok i po zakończeniu kontroli. Jeśli masz wątpliwość, zadzwoń na infolinię ARiMR (800 38 00 84) albo do biura powiatowego.